Trendy item: de (kamer)jas door de tijd

In samenwerking met vakblad Kleur & Stijl duikt Modemuze dit jaar in de oorsprong van een hedendaag item. In de nieuwe editie van Kleur & Stijl wordt de lange soepele jasjurk gestyled op verschillende manieren. Maar waar komt deze jas vandaan? De soepele jas lijkt zowel op een robe de manteau als op een kamerjas. Voor dit thema is gekozen voor de oorsprong van de (kamer)jas, met daaruit voortvloeiend de trendy en soepele jas(jurk) in het modebeeld tot nu.

4
 
Museum Rotterdam
favoriet  1
 
Collectie

Aubergine / rode Japonse rok, handbeschilderd met bloemen, anjers, vergeet-me-nietjes, rozen en pioenrozen.

Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen
favoriet  1
 
Afb.1 Twee Japanse meisjes in zijde furisode, de meest formele kimono voor een jonge vrouw. Deze wordt meestal gedragen voor verlovingsportretten, meerderjarigheid ceremonie en bij afstuderen. Foto: Paul van Riel, Royal Osaka Hotel, Osaka 1998
favoriet  4
1

Fotograaf Paul van Riel publiceerde een boek over de kimono: dé nationale kleding en een uiting van de Japanse cultuur. Modemuze ging met hem in gesprek. 

Video

Leonie Sterenborg vertelt aan de hand van een Japonse Rok uit de collectie van het Amsterdam Museum in vogelvlucht over de geschiedenis van de Japonse Rok.

Link

Op de expositie ‘Catwalk’ (2016) toonde het Rijksmuseum Amsterdam een keuze uit zijn modecollectie. Een van de meest intrigerende kledingstukken: de huisjas voor mannen. Wetenschappelijk medewerker Birthe Weijkamp licht een tipje van de sluier.

Link

Portrait of a gentleman in a japonsche rock and a cravat, in a garden, before a statue of Justice

Centraal Museum
favoriet  1
 
Collectie

Japonsche rock of kamerjas voor heren, vervaardigd naar een traditioneel kimonomodel met een shawlkraag.

Japonse rok van Indiase sits in kimonovorm, beschilderd met prunus en pijnboommotief op rode grond, gevoerd met twee soorten eenvoudige bedrukte Indiase katoen Handbeschilderde katoen, sitstechniek, India, ca. 1700 (Collectie Fries Museum T2016-038)
favoriet  6
 

Tot 10 september 2017 is er in het Fries Museum de tentoonstelling Sits, Katoen in bloei te zien. Conservator Gienke Arnolli geeft een overzicht van de introductie van sits in Nederland en laat zien waar het tot op de dag van vandaag terug te vinden is.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Over elkaar sluitende lange jas, waarvan de hele lengte uit één stuk, van gebrocheerde zijde in afwisselend rood en blauwgroene strepen.

Link

Themapagina van De Japonse rok. Een verzameling in de collectie van Modemuze.

favoriet  1
 

Deze Japonse rok is mogelijk uit het bezit van stadhouder Willem V (1748-1806), circa 1700-1725. Deze vroeg 18e-eeuwse gewatteerde ja

Rijksmuseum Amsterdam
favoriet  0
 
Collectie

Deze jas is een afgeleide van de 17de-eeuwse ‘Japonse rok’; een van oorsprong zijden Japanse kimono die na verloop van tijd in andere materialen we

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  1
 
Collectie

Kamerjas of 'Japonse rok' (man) van katoen beschilderd in sitstechniek, naturelkleurig fond met grote Oosterse motieven, gebundelde bloemen en oval

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Heren kamerjas van verticaal gestreepte satinet afwisselend paars en zeegroen, de strepen telkens gescheiden door een smal naturelkleurig biesje; l

Link

Een vrouw en jongen bij een tuinbank. De vrouw draagt een 'peignoir' en kleine schoudermantel van 'jaconas' (fijne katoen) .

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Dames kamerjapon (001) van beige gewatteerde ripszijde geheel met ruitpatroon doorstikt.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Ochtendjas (man) van blauw wollen flanel, gevoerd met rood wollen flanel, met koord van gedraaid rood garen

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  1
 
Modemuseum Hasselt
favoriet  3
 
Collectie

Paul Poiret was een ware baanbreker die de kledinggeschiedenis grondig veranderde.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Kamerjas, vermaakt uit jas van ensemble ‘Troïka’, bedrukt zijdefluweel van Bianchini-Férier naar stofontwerp door Raoul Dufy, gegarneerd met goudko

Link

” A lovely wine-red satin thing which she wears for dinner, and the evening, if she’s not going out.” Ladies’ Home Journal, Jan. 1936.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Centraal Museum
favoriet  0
 
Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen
favoriet  1
 
Link

Robes, negligees or house jackets were worn all hours of the day. Many women chose to wear a house jacket in order to save wear and tear of day wear clothes. For others a negligee or house robe was only worn in the evenings over her nightgown.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Ochtendjas van lichtblauwe katoen, lang klokkend model met driekwart aangeknipte mouwen

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Ochtendjas of 'negligé' van lilagrijze kunstzijde met okerkleurige accenten

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

geel o.a.

geen confectie, gedeeltelijk met de hand en machinaal genaaid (waarschijnlijk door naaister); niet gevoerd

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Ochtendjas of 'housecoat' van witte en fuchsiaroze Ottoman- of ripszijde, grondlang , klokkend model

Link

Just like ‘40s women, men always threw a robe on over their pajamas to lounge around the house. Men’s robes had padded shoulders, came down to the knee or mid-calf and were worn wrapped around and tied with a long wide fabric belt. They usually had a large shawl collar but a wide notch collar was an option as well. Some had piping in a lighter shade to add another dimension. One or two large patch pockets were placed at hip level. Made from cotton flannel, wool flannel, blanket cloth, gabardine, terrycloth and rayon, they came in colorful plaids, stripes, brocade, jacquard, and loud patterns. Jewel tone satins of blue, maroon, green or wine were the most handsome colors.

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Gestreepte satijnen jas (001) met hele lange rondlopende revers, shawlkraag, twee zakken op heuphoogte, linkerpand heeft borstzak.

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Voetlange peignoir (001), getailleerd met klokkende rok.

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

001: Peignoir van zwarte katoen, bedrukt met grote rode rozen en kleine gele bloemetjes.

Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen
favoriet  0
 
Collectie

Een met zwart op twee tinten violet geverfde ochtendjas met vruchtbaarheidssymbolen.

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

001: Lange niet getailleerde jas. Kleuren: oudrose, zachtbruin, wit, oranje, rose. 002: Losse ceintuur van dezelfde stof.

Centraal Museum
favoriet  1
 
Collectie

Lange housecoat van katoenen badstof met opstaand geplooid boordje, sluit middenvoor met een lange rits.

Link

Hugh Hefner was a trailblazer and trendsetter. Not only did he found the Playboy empire, but he also pioneered the pajamas as street style trend that’s become popular with stars.

Stichting Nationaal Museum van Wereldculturen
favoriet  0
 
Collectie

Ochtendjas voor man met parangpatroon. Het parang motief is één van de zogenaamde verboden motieven.

Link

Big Daddy Kane has always been a ladies' man and he gave women something to swoon over when he posed in his robe for his sixth album, Daddy's Home, in 1994.

Link

When it came to style and fashion, Wu-tang's Ghostface has always been a trendsetter and is known for rocking his Ric Flair-style robes.

Video

De kamerjas brengt een cameo in de videoclip van Christina Milian in 2003.

Link

Wearing a knit robe and shades, the 23-year-old performed her underground hit 'Try Me' with some help from The Roots. (2014)

Video

Lady Gaga rocked the 2016 Victoria’s Secret Fashion Show, with backstage footage and the famous Victoria Secret Backstage Robe.

Link

Je kamerjas buitenshuis dragen was in 2017 ook een trend volgens Harpers Bazaar.

Link

Jenna Lyons hits the red carpet at the Tony Awards wearing a robe. (Zoals je kan zien draagt zij de kamerjas als jurk)

Link

via vogue.com - collectiestuk van Blumarine collectie RTW Spring 2018

Link

via vogue.com - Bluemarine collectiestuk RTW Spring 2018

Link

via vogue.com - Gucci RTW Spring 2018

De naam van deze jas zegt het al, het is een item dat vooral binnen de kamers van een huis werd gedragen. In de zeventiende eeuw was dat ook vooral zo. De heer des huizes welkomde zijn gasten vaak in zijn kamerjas. De kamerjas werd uiteindelijk een trend en mannen droegen de jas in die tijd zelfs buitenshuis. Vandaag de dag is deze trend weer helemaal terug. Het modevakblad Kleur & Stijl toont verschillende manieren hoe deze te stijlen. De soepele jas lijkt zowel op een robe de manteau als op een kamerjas. Voor dit thema is gekozen voor de oorsprong van de (kamer)jas, met daaruit voortvloeiend de trendy en soepele jas(jurk) in het modebeeld tot nu.

Van Kimono naar Japonse Rok

Door de handelsrelaties met Japan in het eerste kwart van de zeventiende eeuw kwam er een nieuw kledingstuk in de garderobe van de Nederlandse man; de Japonse rok. Dit was een kamerjas gebaseerd op de vorm van een kimono, die gedragen werd als informele kleding. Het kledingstuk heeft in tegenstelling tot de kimono andere mouwen. In de kimono zijn deze in de lap stof aangeknipt en in de kamerjas zijn de mouwen aangezet zoals bij kledingstukken vandaag de dag. In de zeventiende en de achttiende eeuw bleef dit een favoriet kledingstuk en een statussymbool waarin veel Nederlandse mannen zich hebben laten afbeelden. Ze droegen de Japonse rok ook vaak buitenshuis als een jas over een aantal vesten Zo werd het in de zeventiende en achtiende eeuw op een gegeven moment een trend voor mannen om met de kamerjas de straat op te gaan, net als de trend van nu. Ook werd de kamerjas vaak gedragen omdat het ook vaak diende voor warmte.

De Banyan

Doordat Nederland als enige handelspost met Japan in contact stond was het voor andere landen moeilijk om de kimono in handen te krijgen. De Japonsche rok werd in andere landen ook als statussymbool gezien. Maar doordat zij geen toegang hadden tot Japan werd er naar andere mogelijkheden gezocht. Zo is de Banyan onstaan die vooral in Engeland en in de VS werd gedragen.

Banyan komt van het woord handelaar in India, handelaren uit India werden dan ook Banyans genoemd. Op zoek naar een alternatief voor de Japonse Rok zag de jas van de Banyans er bijna hetzelfde uit. Dezelfde losse jas met eenzelfde vorm. Ook had India een grote productie in zijde en katoenen stoffen[1]. De Banyan is hieruit onstaan en werd net als de Japonse Rok een symbool van status. De techniek in de kledingstukken is net anders, zo heeft de Japonse rok nog de kraag (tomoeri) van de Japanse kimono aangehouden.

Alleen voor de elite?

De kamerjas gaat begin de negentiende eeuw een transformatie door, dit door de Industriele revolutie. Door de Industrialisatie werd de kamerjas beschikbaar voor een breder publiek. De kamerjas werd daardoor niet meer alleen door de elite gedragen. De functie van het kledingstuk bleef hetzelfde, het was vooral praktisch: voor warmte in koude huizen.

Mannen en de kamerjas

In de 20e eeuw is de kamerjas vooral onder mannen vooralsnog een trend. Het heeft nog altijd de flair van de oude tijd. Vooral Hugh Hefner heeft de kamerjas vaak gedragen in zijn landhuis en is bijna onlosmakend verbonden met zijn robe (zelfs zijn wassenbeeld in Madam Tussaud heeft de kamerjas aan). Hij heeft ervoor gezorgd dat de kamerjas verbonden is met de status van rijkdom maar ook die van womanizer. Vooralsnog dragen mannen de kamerjas in videoclips en album covers, zo is de jas te zien in clips van o.a. Biggy Smalls en ASAP crew en album covers van Big Daddy Kane en Pharrel Williams.

Vrouwen en de Peignoir

Voor de mannen blijkt de kamerjas nog altijd een symbool van status te hebben. Voor vrouwen heeft de kamerjas zich net iets anders ontwikkeld. Zo droegen vrouwen in de zeventiende eeuw zeker ook de kamerjas, maar veranderde deze uiteindelijk ook door de jaren heen. Zo is er de peignoir ontstaan (afgeleid van het latijnse woord peigner: het kammen van het haar). Dit is een los kleed, en werd vroeger gedragen door vrouwen tijdens het kammen van het haar; ookwel kamdoek, kapmantel genoemd. Het lijkt op de Japonse rok en de kimono doordat de jas openvalt en er een sluiting is door centuur, of geen sluiting. Deze kamerjas werd ook in de achtiende eeuw door vrouwen buitenshuis gedragen, net als bij de mannen en hun kamerjas.

De kamerjas voor de vrouw, de peinoir heeft in tegenstelling tot de kamerjas voor mannen in de loop der jaren een meer sensuele ondertoon gekregen. Dit doordat het gaat om ochtendkleding. Ochtendkleding trekt men aan in de ochtend, bij de kamerjas trekt men het kledingstuk aan over de pyama. Bij de vrouw werd dit uiteindelijk ook lingerie. Hierdoor heeft het kledingstuk bij de vrouw een wat sensuelere ondertoon. Bijvoorbeeld zoals in de modeshows van het lingerie merk Victoria Secret ziet. Tijdens de modeshows dragen de modellen backstage ieder een eigen peignoir, met daaronder de nieuwste Vicotoria Secret setjes.

Kleur & Stijl

Nu de pyamatrend sinds 2016/2017 in het modestraatbeeld is verschenen hoort daar natuurlijk ook de kamerjas bij. Dit ochtendkledingstuk was sinds de zeventiende eeuw dus al een enorme hit, en nu in deze tijd weer! De kamerjas is in veel verschillende manieren te stijlen want je hoeft er natuurlijk geen lingerie of pyama onder te dragen. In de nieuwe editie van het vakblad Kleur & Stijl wordt in de 45 editie (2018) de lange kamer jas gestyled op verschillende manieren. Het is een modeitem geworden waar je veel mee kan. De lange jas, meestal van soepele stof/soepel vallend is heel goed te combineren. Met 1 item kan je verschillende looks neerzetten (zakelijk, bohemien, stoer, etc). Voor mannen is de kamerjas nog niet echt opgepakt in het modebeeld. Misschien gaat dit nog wel gebeuren in het modeseizoen van 2019!

Meer over Kleur & Stijl, zie website

Auteur
Malou Sumah
redactie themapagina's