Royal Bags

De wereld van de Europese royalty’s spreekt nog altijd tot de verbeelding: een leven vol glamour, mooie paleizen en staatsbezoeken. Maar welke rol speelt de tas eigenlijk in het dagelijks leven van koninginnen en prinsessen? Wanneer dragen zij tassen en wat zit er in?

 
 
Link

The burse for the Great Seal of England was a very special kind of ceremonial purse made of rich materials and decorated with the current monarch's arms and initials.

Link

Purse in buff leather embroidered on both sides in gold and silver thread and silk in a design of angels supporting a crown over the cypher of Queen Anne, rose and thistle below.

Link

Possibly belonged to Queen Alexandra.

Link

Although unlikely to have been worn regularly at court, this purse must have been appreciated for its novelty.

Link

Dit reiskofferservies behoort tot het vroegste Europese porselein. Hoewel het servies Chinees aandoet, komen deze stukken uit Duitsland.

Link

De Pompadour is een tas uit de 18e eeuw, vernoemd naar Madame de Pompadour, de maîtresse van koning Lodewijk XV. Prins Charles Louis van Baden had de tas van zijn moeder geërfd.

Link

Prinses Wilhelmina groeide op in het paleis en kreeg daar privéonderwijs. Opvallend in de collectie is deze schooltas, aangezien zij voor haar onderwijs het paleis niet verliet.

Link

Reisnecessaire Juliana, houten doos met zilveren schrijfbenodigdheden, Leeuwarden 1898. Collectie Tassenmuseum Hendrikje, Amsterdam.

Link

Katoenen reistas met borduurwerk, Koningin Wilhelmina bewaarde in deze tas haar schilders uitrusting, ca. 1900-1925, collectie Koninklijke Verzamelingen, Den Haag.

Link

Deze reiskoffer van leer met canvas beschermhoes en met necessaires van kristal met zilver was eigendom van prins Bernard. Collectie: Tassenmuseum Hendrikje

Link

Deze verfijnde gouden avondtas werd door koningin Juliana gedragen op Prinsjesdag in 1969. Nadien kwam de tas nog vaker in beeld. Zo werd hij door prinses Maxima gedragen in 2006.

Link

Het gouden handtasje dat Máxima voor het eerst droeg tijdens een bezoek aan Nieuw Zeeland is een vintagetasje uit een wel heel bijzondere collectie: die van koningin Juliana!

Link

In 1954 legde de keizer van Ethiopië, Haile Selassie, een officieel staatsbezoek af aan Nederland. Vermoedelijk schonk hij koningin Juliana ter gelegenheid van dit bezoek deze tas.

Link

State Gift to Princess Elizabeth and Princess Margaret Rose from the Children of France. Given to them during a State Visit to France by the King and Queen in 1938.

Link

These handbags were popular with the British royal family. Known as 'Waldybags'.

Video

We ponder: What's inside the handbag of Britain's longest reigning monarch?

Link

Publicatie van The Telegraph over Queen Elizabeth en haar handtas.

Link

"She would feel lost without it," Phil says. "It's her most valued possession and a valuable tool." Lees hier meer over de tas van Koningin Elizabeth II.

Video

What's In the Queen Elizabeth II's Handbag? And how does she use it.

Tassenmuseum Hendrikje
favoriet  0
 
Collectie

Handtas, Kelly, leer, Frankrijk

Link

Publicatie over Prinses Grace en de Kelly Bag.

Link

Lees hier meer over de historie van de Kelly Bag.

Tassenmuseum Hendrikje
favoriet  0
 
Collectie

Schoudertas, 2.55, leer, met schakelketting, Frankrijk

Link

Wellicht de meest bekende tas ter wereld is de Chanel 2.55, genoemd naar de introductie ervan in februari 1955.

Link

The bag was named after one of the biggest style icons of the late 80's and mid 90's, Princess Diana of Wales. Read more about this royal bag by clicking on the link.

Link

The Lady Dior is a true classic and was given its iconic status by Princess Diana. The Lady Dior design was inspired by couture and was first manufactured in 1994.

Link

Lees hier over Christian Dior's - Lady Dior. Princess Diana haar favoriete tas.

Link

De prinses gebruikt sinds eind jaren '70 een zwart tasje met een zilverkleurige rand en ondanks de leeftijd wordt de clutch nog steeds volop gebruikt.

Link

Oma prinses Beatrix is trots op haar kleinkinderen. Dat bleek maar eens toen een lakei haar bagage naar de auto bracht na de uitreiking van de Zilveren Anjers.

Link

Khaki waterproof handbag with two shot brown handles. Olive green plastic lid with printed logo and label.

Link

Het is eigenlijk gewoon een nylon vouwtasje. Toch is Le Pliage een hit bij koninginnen en prinsessen. Lees hier meer over de tas.

Link

Forget dazzling tiaras and heirloom brooches – the 21st century princess' must-have is a Bottega Veneta clutch.

Link

De Bottega Veneta uit de collectie van het Tassenmuseum Hendrikje. Deze clutch wordt vaak gedragen door royalty's.

Link

Lees welke tas favoriet is van de meest iconische royalty's.

Link

When Kate was still a commoner, the handbags she carried were never showy. As a duchess, that remains true, except that she's more often carrying clutches than tote bags.

Link

Over de tentoonstelling Royal Bags in het Tassenmuseum Hendrikje. Via de link is er ook een korte film te zien waar de conservator informatie geeft over een paar tassen.

Video

Kijk hoe de tentoonstelling Royal Bags wordt opgebouwd in het Tassenmuseum Hendrikje.

Video

A short movie on the production and craftmanship of the exhibition Royal Bags in the Museum of Bags and Purses.

Link

Tassenmuseum Hendrikje in Amsterdam pakt uit met een tentoonstelling over spraakmakende tassen van Europese koningshuizen. Lees hier over verdere informatie van deze expo.

De wereld van de Europese royalty’s spreekt nog altijd tot de verbeelding: een leven vol glamour, mooie paleizen en staatsbezoeken. Maar welke rol speelt de tas eigenlijk in het dagelijks leven van koninginnen en prinsessen? Wanneer dragen zij tassen en wat zit er in?

Met alle waardigheid die een vorst moet uitstralen, zijn kleding en accessoires allereerst middelen om dit te ondersteunen. De kleding toont de status en identiteit van de drager, aangepast aan de gelegenheid. De tas speelt hier een belangrijke rol in. Rond de drie thema’s mode (princess Grace), reizen (keizerin Sisi) en etiquette (koningin Elizabeth) worden de Europese koningshuizen vanuit het perspectief van de tas belicht. Daarnaast is het Nederlandse koningshuis speciaal uitgelicht.

Mode

Koningshuizen zijn altijd van invloed geweest op de mode. Van oudsher bepaalde een vorstin de mode aan het hof. Vervolgens verspreidde de mode zich over alle lagen van de bevolking. Vandaag de dag hebben royals nog steeds invloed op de mode. Zo wordt bij Catherine, de Hertogin van Cambridge, bijvoorbeeld gesproken van het ‘Kate-effect’: als zij iets draagt raakt het kledingstuk (bijna) altijd uitverkocht.

Een koninklijke outfit is niet altijd modieus, want als monarch wil je juist ook waardigheid uitstralen. Anders dan voor hun kleding zijn de royals minder gebonden aan strikte regels voor hun tas. Naast een mode-item is het natuurlijk ook een praktisch gebruiksvoorwerp.

Voor speciale gelegenheden worden ontwerpers vaak gevraagd een bijpassende tas te maken. De vorstenhuizen kiezen vaak voor nationale ontwerpers. Bij officiële gelegenheden dragen vorstinnen  vaak een clutch. Soms verreist de dresscode dat er geen tas gedragen mag worden, zoals bij een inhuldiging of een kranslegging.

Princess Grace

Het leven van Grace Kelly (1929-1982) lijkt het ultieme prinsessensprookje. Begonnen als getalenteerd actrice trouwde de Amerikaanse filmster op haar 26ste met Prins Rainier van Monaco. Ze ging daarna door het leven als Prinses Grace van Monaco. Zowel als filmster als prinses, stond ze bekend als stijlicoon. Haar stijl laat zich omschrijven als ingetogen chic. Als prinses van Monaco droeg ze vaak kleding van Europese modehuizen, zoals Dior, Chanel en Balenciaga.

Tassen van Princess Grace

Princes Grace droeg niet alleen tassen van Hermès maar ook van andere merken. Ook hierin werd ze nagevolgd. Veel dames droegen bijvoorbeeld in de jaren ’50 een petit point tas in de stijl van de Morabito tas die Prinses Grace droeg.  Bij officiële gelegenheden droeg ze bij voorkeur geen tas. Zoals bij in Monaco bekende jaarlijkse Rode Kruisbal, en waar Princes Grace de voorzitter van was, droeg ze hooguit een kleine clutch.

De Kelly bag

De leren handtas van het Franse modehuis Hermès was al sinds de jaren ‘30 in productie en heette Sac à dépêches, een reistas gebaseerd op een zadeltas. Prinses Grace werd verliefd op de tas tijdens het filmen van How to catch a thief in 1954. Regisseur Hitchcock zorgde dat zij in Parijs bij Hermès kon gaan winkelen voor haar filmoutfits. Zij was een groot liefhebber van deze tas en bezat er verschillende. De prinses was een echt mode icoon en voor veel vrouwen een voorbeeld. De tas werd dankzij de prinses dan ook erg populair. Pas in 1977 kreeg de tas van Hermès officieel haar nieuwe naam, namelijk: de Kelly Bag.

Tassen Queen Victoria

Koningin Victoria van Engeland (1819-1901) leende haar naam aan het Victoriaanse tijdperk. Een periode van grote uitbreiding van het Britse rijk en veel veranderingen op industrieel, sociaal en cultureel gebied. Daarnaast staat het tijdperk ook bekend om zijn strikte morele codes en sociale regels. Vanuit verschillende delen van haar rijk, zoals India, kreeg Koningin Victoria deze tassen als giften.  Na de dood van haar geliefde man Prins Albert (1819-1861) droeg Koningin Victoria de rest van haar leven alleen nog maar zwarte kleding en accessoires als teken van rouw.

Top 3 koninklijke it-bags

1. De populairste tas onder vorstinnen is de Chanel 2.55, vrijwel elke koningin/prinses wordt weleens gespot met een Chanel 2.55. Prinses Beatrix en Koningin Máxima zijn ook dol op de handtassen van Chanel.

2. De clutch ‘Knots’ van het Italiaanse Bottega Veneta. Een opvallende clutch die veel voorkomt in de garderobe van verschillende koninginnen en prinsessen. Zo hebben Koningin Máxima en kroonprinses Mary van Denemarken er ook een.

3. Informeel wordt vaak de Le Pliage van Longchamp gebruikt. Zowel door Prinses Beatrix, Koningin Máxima en hertogin Catherine. De royals dragen de tas overigens niet altijd zelf, soms dragen de hofdames de tas voor hen.

Reizen

De leden van koningshuizen zijn vaak op reis. In vroeger tijden verplaatsen hele hofhoudingen zich door het land. Alle kleding werd in tassen en kisten meegenomen en vervoerd in karren en koetsen. In de 19de eeuw, met de opkomst van sneller vervoer per trein en stoomboot, werd er steeds meer gereisd. Vorsten bleven in stijl reizen en op hun koffers en kisten was het koninklijke wapen of monogram te zien.

Naast de staatsbezoeken reisden vorsten ook voor hun eigen plezier. Keizerin Elizabeth van Oostenrijk probeerde bijvoorbeeld de strenge Weense hofcultuur te ontvluchten door op reis te gaan. Naast Hongarije, verbleef Sisi graag op het Griekse eiland Korfu of op andere warme plaatsen. Ze reisde altijd in stijl, met een eigen treinwagon met een woon- en slaapkamer. Keizerin Sisi had vele koffers en reisnecessaires.

Keizerin Elisabeth

Keizerin Elisabeth van Oostenrijk-Hongarije (1837-1898) trouwde op haar zestiende met keizer Franz Joseph I. Zij kon moeilijk wennen aan het Weense hofleven. Ze vond haar uiterlijk van groot belang. Na haar 32ste weigerde Elisabeth zich nog te laten portretteren, om zo altijd jong herinnerd te worden. In 1898 werd Elisabeth in Geneve vermoord door de Italiaanse anarchist Luigi Lucheni. Haar bijnaam Sisi of Sissi werd  bekend door de Sissi-trilogie uit de jaren ‘60 met Romy Schneider.

Reisnecessaire van Sisi

Hoe langer de reis duurde, hoe beter de stemming van keizerin Sisi. Sisi’s favoriete manier van reizen was per boot. Op reis in 1888 liet zij zelfs een anker op haar schouder tatoeëren. Eind 19de eeuw was het zetten van tatoeages voorbehouden aan zeelieden, maar niet gebruikelijk voor dames, laat staan een keizerin. Keizer Franz Joseph was ontzet, terwijl jongste dochter Marie Valerie het juist origineel vond.

Koffer Prins Bernhard

Deze vliegkoffer van Prins Bernhard van Oranje (1911-2004), de echtgenoot van Koningin Juliana, is een van de weinige koninklijke stukken uit de eigen collectie van het Tassenmuseum. Waarschijnlijk heeft Prins Bernhard zijn koffer bij de gebroeders Scherk in Berlijn laten maken rond 1937, vlak na zijn huwelijk. Alle spullen in de koffer zijn voorzien van een gekroonde letter B. De silver aviation necessaire gaf blijk van de grootste hobby van Prins Bernhard: het vliegen.

Reisnecessaire Emma

Het reisnecessaire van Koningin-regentes Emma werd gemaakt in Parijs. Op elk stuk staat de monogram, de letter E. Naast toiletspullen is er ook ruimte voor praktische zaken als een schrijfmap en kaarsenhouders. Als regentes bereidde Emma prinses Wilhelmina voor op haar taak als koningin. Daarbij werd er regelmatig gereisd.

Reisnecessaire Juliana

Dit reisnecessaire komt uit het bezit van Koningin Juliana, maar het werd al ruim voor haar geboorte vervaardigd. De Parijse koffer werd waarschijnlijk vervaardigd door Eugène Révillon tussen 1853-1856. In de met zilver inlegde houten koffer bevinden zich in diverse lagen allerlei toiletartikelen. In het deksel zit een spiegel, en onder de flesjes een manicure-set met borstels en een luizenkam. Van wie het reisnecessaire oorspronkelijk was, is niet bekend.

Protocol en Etiquette

Net als bij kleding bij koninklijke gelegenheden gelden ook etiquetteregels voor tassen. Zie je in welke hand de Engelse Koningin Elizabeth haar tas altijd houdt? Een tas wordt altijd in de linkerhand gedragen, net als een glas: de rechterhand kan dan altijd aangeboden worden bij het handen schudden. Een tas zet je nooit op de grond, maar ook niet op tafel. Een clutch leg je achter je rug op de stoel of houd je op schoot. Hoewel het vaak praktisch is om een tas mee te nemen, verreist de etiquette soms dat er geen tas gedragen wordt. Bij de inhuldiging van koning Willem Alexander vereiste de dresscode bijvoorbeeld dat de aanwezige dames geen tas bij zich mochten hebben. Een lakei droeg daarom alle tassen in een krat van de ene locatie naar de andere locatie.

Koningin Elizabeth

Koningin Elizabeth II (1926) is de langst regerende Europese vorstin. Zij besteeg in 1952 de Engelse troon. Koningin Elizabeth is het toonbeeld van koninklijke ingetogenheid en herkenbaarheid in haar kledingstijl. Vanaf begin af aan hecht zij aan de gebruiken en het protocol die bij haar koningschap horen. Zij draagt vaak kleding in een effen kleur, met bijpassende hoed. Haar handtas is zwart of past bij de kleur van de kleding.

De tassentaal van Koningin Elizabeth

Koningin Elizabeth heeft haar eigen manier van communiceren met haar hofdames. Als ze de tas van haar ene arm naar de andere brengt, betekent het dat ze klaar is om te vertrekken. Als ze bij een diner, tegen de etiquette in, haar tas op de grond zet geeft ze aan dat ze het saai vindt. Bij parades houdt ze haar tas naar één kant om aan te geven dat ze verder wil lopen. Elizabeth is het meest tevreden als haar handtas aan haar linkerarm hangt.

Officiële tassen

Brieftassen in de 15de en 16de eeuw werden regelmatig ingezet om koninklijke documenten te vervoeren. De tassen werden rijk versierd en voorzien van het koninklijke wapen. Deze brieftassen hadden net als hun inhoud een ceremoniële functie. Brieftassen hebben inmiddels plaatsgemaakt voor aktetassen of koffers. Het wapen of het monogram van de vorst staat vaak prominent op de voorkant van de tas.

Sociale codes

Aan het Engelse hof was het ten tijde van de Tudors en de Stuarts gebruikelijk om de vorst of koningin met Nieuwjaar een mooi versierde beurs met geld te geven. De beurs was vaak kostbaarder dan de inhoud. Het geven van zo’n beurs werd publiekelijk gedaan, maar de inhoud was alleen zichtbaar voor de vorst. Daarom was het zaak om de inhoud zo mooi mogelijk te verpakken.

Diplomatie

Van oudsher gaven vorsten die elkaar bezochten geschenken, maar met name ook ambassadeurs en bezoekers aan de vorst deden dit. Een tas vormt daarbij een welhaast perfect cadeau. Het laat vaak de lokale ambachten en technieken zien, of van ontwerpers die de trots van het land zijn. Koningin Máxima kreeg bij het staatsbezoek aan Frankrijk (maart 2016) van President Hollande een clutch van Dior.

Huwelijken

In de middeleeuwen was het gebruikelijk dat de aanstaande bruidegom bij een verloving zijn bruid een beurs met muntgeld gaf. Ook bij het huwelijk zelf was het traditie om een bruid een gevulde beurs te geven als voorbode van een voorspoedig en vruchtbaar huwelijksleven. De Franse plaats Limoges stond bekend om zijn bruidsbuidels. Op deze buidels zijn de Franse koning Lodewijk de XV en zijn Poolse bruid Maria Leszczyńska afgebeeld.

Het Nederlandse Koningshuis

De familie van Oranje is onlosmakelijk met het Nederlandse stadhouders- en koningschap verbonden, vanaf Willem van Oranje tot vandaag de dag. De eerste Oranje die daadwerkelijk tot koning werd uitgeroepen en ingehuldigd is Willem I in 1815. Sindsdien zitten zijn nazaten op de Nederlandse troon, in zowel de mannelijke als de vrouwelijke lijn. Na vier generaties van koninginnen zit er nu met Koning Willem-Alexander weer een vorst op de troon, met Koningin Máxima aan zijn zijde. Speciaal voor de tentoonstelling Royal Bags zocht Koningin Máxima drie tassen uit. Het zijn tassen die zijzelf heeft gedragen, maar ook door andere koninginnen zijn gedragen. Het gouden mesh tasje werd bijvoorbeeld door Koningin Juliana bij Prinsjesdag in 1969 gedragen. Ook Koningin Máxima droeg de tas bij verschillende gelegenheden, zoals bij de verjaardag van de Zweedse Koning Carl Gustaf en tijdens een bezoek aan Nieuw Zeeland.

Koningin Máxima

Met Koningin Máxima (1971) is er na vier generaties prins-gemalen weer een vrouwelijke prins-gemalin. Máxima draagt vaak kleding van het Belgische modehuis Natan of Nederlandse ontwerpers zoals Jan Taminiau of Mattijs van Bergen. Soms draagt ze hier een bijpassende tas bij, die speciaal in dezelfde stof wordt gemaakt. Andere keren draagt ze een tas die door een ontwerper is gemaakt. Ze kiest hier vaak voor Argentijnse ontwerpers, of Europese modehuis.

Maria Louise van Hessen Kassel en haar reisnecessaire

De Duitse Maria Louise van Hessen-Kassel (1688-1765) trouwde in 1709 met de Friese stadhouder Johan Willem Friso van Nassau-Dietz. Friso verdronk na twee jaar huwelijk, en liet Maria Louise achter met twee jonge kinderen. Maria Louise was veel onderweg door de Nederlanden doordat zij regentes was voor haar zoon Willem IV en later voor haar kleinzoon Willem V. Haar reisnecessaire, met reisservies (uit 1731), gemaakt door Meissen uit Augsburg, werd voorzien van chinoiserie voorstellingen.

Wilhelmina en haar reisnecessaire en leren tas

Voor een koningin als Koningin Wilhelmina (1880-1962) was kleding met name van belang om een representatieve rol te kunnen vervullen. Ze kleedde zich meer functioneel dan heel modieus. Tassen droeg zij bij openbare gelegenheden weinig. Een reiskoffer met documenten en praktische zaken was meer van belang. 

Wilhelmina en haar schildersspullen

Naast paardrijden was Koningin Wilhelmina in haar vrije tijd dol op schilderen. Ze was een begenadigd schilderes van met name landschappen die ze in de buitenlucht schilderde. Ze zou zelfs op het dak van het Paleis op de Dam gezien zijn met haar schildersspullen om vanaf daar het uitzicht te schilderen. Deze reistas, waar zij haar schilderspullen in meenam, is bewaard gebleven in de collectie van Koninklijke Verzamelingen in Den Haag.

Tentoonstelling Royal Bags

Vandaag de dag gebruiken de royalty’s nog altijd een tas bij officiële gelegenheden. Deze is vaak wel klein van formaat, zoals de clutch ‘Knots’ van het Italiaanse Bottega Veneta. De koninginnen en prinsessen zijn nog altijd een voorbeeld van stijl en mode, net als Prinses Grace dat vroeger ook was (en eigenlijk nog altijd is). Maar nog altijd zijn het net als wij “gewone” mensen en gebruiken ze vaak de tas voor dezelfde doeleinden als wij. Behalve misschien Koningin Elizabeth II met haar eigen “tassentaal”.

Bij het Tassenmuseum Hendrikje in Amsterdam is er een tentoonstelling gewijd aan dit onderwerp. Bekijk de tassen van verschillende royals uit Europa. De tentoonstelling is nog te bezoeken tot en met 26 februari 2017.

Aanvullende literatuur

Maxima 10 jaar in Nederland, Paleis het Loo, 2011. [tentoonstellingscat.]

Phil Dampier en Ashley Walton, What’s in the Queen’s Handbag (and other Royal Secrets). Book Guild Publishing, Brighton: 2009.

Joanna Marscher en Beatrice Behlen, Hats and Handbags, accessories from the Royal Wardrobe. Historic Royal Palace, Surrey: 2003.

Michael St John Parker, Queen Victoria (Pitkin Guides). Pitkin Publishing, Engeland: 2009.

Althea Mackenzie, Buttons and trimmings from Snowshill, one of the world’s leading collections of costume and accessoires of the 18th and 19th centuries. National Trist Enterprises, London: 2004.

Els Smit, Ontwerpers van Oranje. ANP Photo / Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam: 2008.

Chiara Soldati en Sabine Vlietstra, Vier vorstinnen en één prinses. Emma, Wilhelmina, Juliana, Beatrix en Maxima. Terra Lannoo, Arnhem: 2009

Anne Kjellberg en Susan North, Style and splendour : the wardrobe of Queen Maud of Norway, 1896-1938. Victoria & Albert Museum, Londen: 2005. [tentoonstellingscat.]

Kristina Haugland, Jenny Lister en Samantha Erin Safer, Grace Kelly Style: Fashion for Hollywood's Princess. Victoria & Albert Museum, Londen: 2013. [tentoonstellingscat.]

Reynolds, A. In Fine Style: The Art of Tudor and Stuart Fashion. Royal Collection Trust: 2013. [tentoonstellingscat.]

Auteurs

Dit Thema over Royal Bags is tot stand gekomen in samenwerking met Jorieke van der Schaaf en Malou Sumah. Jorieke van der Schaaf is stagiaire conservator Tassenmuseum Hendrikje en Malou Sumah is Projectmedewerker Educatie MBO-mode bij het Gemeentemuseum.

Auteur
Malou Sumah
redactie themapagina's