De vijftiende eeuw

In 1433 werd met hertog Philips van Bourgondië de eerste stap naar de vorming van ons huidige land gezet. In dit uitgestrekte gebied dat De Lage Landen zou vormen, was er veel variatie in de gewoonten en manier van kleden. Bovendien was er een duidelijk verschil tussen het wonen in de stad of op het platteland.

1
 
Link

A houppelande or houpelande is an outer garment, with a long, full body and flaring sleeves, that was worn by both men and women in Europe in the late Middle Ages. Sometimes the houppelande was lined with fur. The garment was later worn by professional classes, and has remained in Western civilization as the familiar academic and legal robes of today.

Centraal Museum
favoriet  1
 
Collectie

Twee houten trippen. De trippen zijn beide voor de linkervoet bestemd.

Museum Rotterdam
favoriet  0
 
Collectie

Fragment van een schoen, neusstuk met deel zijkant tot aan de hiel. Op het wreefstuk zitten drie leren veters, welke eindigen in leren knopen.

Twee leren trippen met houten zolen en leren band over de tenen Twee houten trippen met brede leren band over de tenen. En houten zool met vrij hoge hak en uitgesneden onder de wreef.
favoriet  3
 

Ter bescherming van de leren schoen of laars, droeg men in de 15de  eeuw trippen. Dit waren een soort klompschoenen van hout met twee leren slippen die om de voorvoet sluiten.

Link

Dit bekende schilderij van Jan van Eyk kan als voorbeeld dienen voor de kleding die men in de rijkere kringen in de vijftiende eeuw droeg.

Link

Met de handen over elkaar geslagen houdt zij de rok van de houppelande en een der beide siermouwen op. De om het middel door een ceintuur samengehouden houppelande heeft een platliggende bontkraag en lange siermouwen, die, evenals de onderkant van de rok, met bont zijn afgezet. Hieronder een gewaad, waarvan slechts de nauwsluitende mouwen zichtbaar zijn, die onderaan lange manchetten van bont vertonen, en een deel van de met bont geboorde rok, waaronder een trip of sandaal te voorschijn komt.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Link

Dit portret toont een goed voorbeeld van de houppelande. Lysbeth van Duvenvoorde stamde uit een adellijke Hollandse familie en trouwde in 1430 met ridder Simon van Adrichem, baljuw en dijkgraaf van het waterschap Rijnland rond Leiden. In dat jaar werd ook dit portret geschilderd.

Museum Rotterdam
favoriet  0
1
Collectie

Ring met doorboord hart erop afgebeeld. Waarschijnlijk is de afbeelding apart gegoten en vast gesoldeerd. Binnenkant vlak en gladwandig.

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

001: Symmetrische gesp met daarin draaiende pen en aanzet voor de riem. Gesp gedraaid. De aanzet voor de riem met parelrand.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Maliënkolder met opstaande kraag en borstsplit

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

002: De riemtong met visblaasornament en bladmotieven, geheel in de vorm van een maansikkel.

Philips kon zich hertog van Brabant (van de Maas tot onder Brussel), Limburg en graaf van Vlaanderen, Holland - met de heerlijkheid Friesland - en Zeeland noemen. In 1441 sloot de aan de IJssel gelegen, bloeiende handelsstad Kampen zich aan bij de Hanze, een internationaal handelsverband van steden en kooplieden. Toen Karel de Stoute Philips in 1467 opvolgde, kwamen de gebieden in het huidige Noord-Frankrijk en het hertogdom Luxemburg erbij. Vijf jaren later vielen ook Gelderland, Zutphen en de Veluwe onder Bourgondische heerschappij.

Handel in stoffen

Nadat Kampen zich had aangesloten bij de Hanze kon het zijn hoogwaardige wollen stoffen gemakkelijker aan de man brengen. Ook in Leiden was de textielnijverheid in opkomst en beide steden begonnen een lange concurrentiestrijd. De Engelse wol, die toentertijd als de beste gold, kwam binnen via Dordrecht en werd aangevoerd door een steeds groeiende handelsvloot.

Trippen en houppelandes

In dit uitgestrekte Bourgondische land, bleef één ding echter hetzelfde: de onverharde straten. Om de kwetsbare stoffen en leren schoenen te beschermen tegen water, modder of stenen droeg men er houten trippen onder. Hierdoor kwam men iets hoger te staan en dit zal voor de mode van slepende houppelandes geen bezwaar zijn geweest.

Boerenbevolking

Uiteraard droeg de werkende bevolking kortere kleren. Wie het zich kon veroorloven liet zijn kleren voeren of afzetten met bont om zo warm te blijven in de huizen zonder goed sluitende ramen en met beperkte verwarming.

Beeldredactie: Anneclaire van Veelen.

Auteur
Modemuze