De tweede helft van de negentiende eeuw

Kleding betekende in de negentiende eeuw veel meer dan alleen uiterlijk vertoon. Voor de nieuwe rijken was modieuze kleding bij uitstek een middel om hun maatschappelijke positie te benadrukken. Gezond was de mode allerminst - denk aan de strakke korsetten en slechte hygiëne - maar het bewustzijn hierover nam wel toe. Er was sprake van een groeiende mode- en luxe-industrie. De eerste couturier, Charles Frederick Worth vestigde zijn modehuis in 1858 in Parijs. Grote, elektrisch verlichte modepaleizen openden hun deuren.

3
 
Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

001: lijfje

002: rok

003: chemisette van fijn neteldoek met kanten kraagje er aan

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Tweedelige japon van wit katoenen batist, bedrukt met bloemetjes-, veer-, en zigzagmotieven, bestaande uit lijfje en rok met brede volants

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Witte chemisette van tule met fijn geborduurde kraag. Suilting met twee knopen, en veterband onderaan die werd vastgezet op de japon.

Link

Een gearmd paar op een balkon; de vrouw heeft een kind aan de hand. Volgens het onderschrift: japon van Maison Delisle. Dameshoed van Noël. Mannenkostuum van Humann. Kinderkleding van Maison Pauline Royer.

Fries Museum
favoriet  1
 
Collectie

In de collectie van het Fries Museum is het Fries kostuum uit het midden van de 19de eeuw het meest indrukwekkend.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Tweedelige japon van groen/zwart gestreepte taftzijde, lijfje en rok, gevoerd met bruine katoen.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Crinoline van crèmekleurig katoen. Rond model met klein accent op de achterzijde. Gladde tailleband waaraan negen verticale banden.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Sjaal van wit Brusselse applicatiekant

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Zwarte japon van wollen mousseline, met wijduitlopende mouwen, strak sluitend lijfje en vijf stroken op de rok.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Zwarte visite mantel van tafzijde en pagodemouwen met geplisseerde garnering van opgenaaid en ingerimpeld lint.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

6 gesteven rechtopstaande boorden met afgeronde hoeken

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Crèmekleurig, ripszijden vest en voering. Rug van witte katoen.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Vest (man) van bruin katoen, waarop bloemdessin in geschoren zwart fluweel, achterpand van zwart glanzend katoen en voering wit katoen

Centraal Museum
favoriet  0
 
Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Lange herenbroek van bruin, beige en blauw Schots geruit wollen keper

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Gouden herenhorloge in gesloten kast met geëmailleerde wijzerplaat, gezaagde wijzers en aparte secondenaanduiding op zes; zijwaarts geplaatste opwi

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Knooplaarzen (man) bekleed met zwart lakleder. Over de wreef en om de bovenrand zwarte wollen ripsstof

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Japon van opvallend helderblauwe ripszijde uit ca. 1865 met wijdvallende rok.

Link

Vrouw in een hooggesloten japon met wijde rok versierd met krulmotief. Accessoires: haarband, oorbel, broche, ceintuur met gesp.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Blauwe hoed van zijde en tule, versierd met (imitatie) margrieten en lange blauwe zijden linten. Het binnenwerk is van hoedengaas en laiton.

Link

De crinoline op zijn grootst: een zijden baljapon uit Frankrijk.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Avondjapon, 'robe de bal', bestaande uit lijfje en rok met losse ceintuurdraperie van champagnekleurige zijde, zgn.

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Ovaal zwart gitten steen, met ingelegde stukjes (glas of steen) vermoedelijk de St. Pieter; zachte tintjes.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Dubbele crinoline bestaande uit een ronde crinoline en een extra deel dat aan de achterkant kan worden vastgeknoopt waardoor een uitlopend, naar ac

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Japon, driedelig, wit katoen versierd met broderie Anglaise, bestaande uit een jasje, rok en halve overrok, ongevoerd.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Driedelige japon met jasje, bestaande uit een rok, lijf en draperie van lichtbruine wol.

Link

Twee vrouwen buiten, in japonnen met tournure. Naast hen een meisje. Prent uit het modetijdschrift Cendrillon (1850-1872).

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Modieus blauw lijfje, ceintuur en draperie van een japon, van blauwe tafzijde met strikken, franje en satijnen biezen.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Japon, driedelig, van mosgroene zijde met garnering gekartelde, geplooide en geschulpte stroken van de stof, bestaande uit lijfje met schoot en str

Link

Vrouw in een deels geruite japon. Getailleerd lijfje met revers, middenvoor een rij knopen, lange mouwen en schootje. Rok met queue en onderrok met sleepje. Gerimpelde kraag en manchetten. Accessoires: hoed versierd met bloemen en struisveer, oorbel, handschoenen, waaier.

Museum Rotterdam
favoriet  0
 
Collectie

Briséwaaier met een montuur van aaneengesloten benen van gesneden been, op ieder been een ovaal geschulpt medaillon van zijde met kleurrijke bloemm

Museum Rotterdam
favoriet  0
 
Collectie

Handvat van wandelstok, snijwerk in gewei, greep gevormd door varaan in gevecht met katachtig roofdier en slang, ogen van de dieren zijn van rood g

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Kostuum (man) bestaande uit Norfolkjasje met ceintuur en afknoopbare sluitlip, vest en knickerbocker van bruine wollen stof

Museum Rotterdam
favoriet  0
 
Collectie

Ronde zwarte herenpet, model Antwerpen, ronde overvallende bol overspannen met twee gevlochten touwen, met kant gedecoreerde klep, leren riempje me

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Kostuum (man) bestaande uit colbert, vest en pantalon van grijs tweed

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Witte gesteven boord, met knoopsgat middenvoor, achter te strikken.

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Das- of jabotspeld van goud in de vorm van een Franse lelie die met pareltjes bezet is.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Japon, vierdelig, van wit 'etamine'gaas met ingeweven roze strepen in zijden garen, bestaande uit daglijfje, avondlijfje, rok en tuniek-overrok

Link

Twee vrouwen in een tuin bij een vijver met vissen. Links: deels geruite japon; bij de hals en manchetten versierd met strikken. Accessoires: geruite hoed met veren, parasol, handschoenen. Rechts: deels gestreepte japon met halflange mouwen en puntig lijfje. Accessoires: hoed, collier met hanger, halsdoek, bloemcorsage, mandje, lange handschoenen.

Museum Van Loon
favoriet  1
 
Collectie

Portret van Louise van Loon – Borski. Zij draagt een japon die wordt toegeschreven aan Maison Worth, Parijs.

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Koningsblauw satijn met witte pongé-zijde gevoerd, afgezet met een strook van machinale torchonkant.

favoriet  0
 

Het was in de 19de eeuw niet gebruikelijk om je zwangere buik te laten zien. Vrouwen droegen daarom ingenieuze japonnen om hun buik te verbergen. In de collectie van het Gemeentemuseum zit een bijzondere positiejapon uit ca. 1879.

 

Museum Rotterdam
favoriet  0
 
Collectie

Smalle strook katoen bovenaan gerimpeld aan een stukje band, versierd met ruches en aan de zijkanten zijn diverse lange linten bevestigd, geheel ge

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Hoge knooplaarsjes van wit satinet. Voorop de wreef een klein satijnen strikje en een langwerpige gesp

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Avond- of baljapon van bleekroze zijden satijn, overtrokken met witte tule, die deels geborduurd is met witte floszijde, bestaande uit lijf en rok

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

De bijbehorende satijnen hoed is versierd met blond kant, struisveren in de kleuren en een kleine namaak bloemcorsage.

Centraal Museum
favoriet  0
 
Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

001: lijfje, Tweedelige japon met dameshoed en steunkussentje

002: rok

003: hoed

004: steunkussentje

Rijksmuseum Amsterdam
favoriet  0
 
Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Waaier, montuur van wit celluloid met strik van roze ripslint op panache, spijlen met roze struisveren

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Cape van cremekleurig lammy (bont) in klokkend model met rond kraagje

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Rokkostuum (man) bestaande uit rokjas, vest en pantalon van crèmekleurig wollen flanel

Still van Manuel Broekman als Bram Wagtmans in 'Feuten'.
favoriet  0
 

De das is een symbool van fatsoen en status, maar ook bestempeld als onding, een ware beknelling. Niet voor niks zijn mannen steeds minder vaak dassen gaan dragen. Desondanks blijven ze populair bij zakelijke, formele en feestelijke gelegenheden. Waar komen ze eigenlijk vandaan, die dassen?

Museum Rotterdam
favoriet  0
 
Collectie

Ronde, grijsblauwe, achtpandige jongenspet, met verstevigde klep en drukknoop, grijze zijden binnenzijde.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Zwarte wollen stof met zwarte zijden revers. Recht lang model. 6 zijden knopen.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Knoopschoenen (man) van zwart lakleder. Over de wreef en om de bovenrand zwarte wollen ripstof

Rijksmuseum Amsterdam
favoriet  0
 
Collectie

Wie goed naar deze wandelstokknop kijkt, ontdekt de ineengevlochten figuren van een rat en een slang.

Japon van paars fluweel en chenille met bloemen.
Rijksmuseum Amsterdam
favoriet  0
 
Collectie

Japon van paars fluweel en chenille met veelkleurige florale appliques, bestaande uit een lijf en een rok, Hirsch & Cie.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Blauwe ripszijden rijglaarsjes met vetersluiting rand en neus van lakleer, uitgesneden over de zij en langs de bovenrand, lage hak.

Museum Rotterdam
favoriet  0
 
Collectie

Korset van ongebleekt katoen, verstevigd met baleinen. De uiteinden van de baleinen zijn vastgezet met roze borduurzijde.

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Tweedelige zomerjapon van blauwe bedrukte katoen, bestaande uit getailleerde lijfje en wijde tot de grond reikende rok, aangerimpeld op blauw gespi

Museum Rotterdam
favoriet  0
 
Collectie

Paraplu met groene, zijden bekleding met een beige en rode, ingeweven rand.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Japon, tweedelig, van lichtblauwe ripszijde, bestaande uit hooggesloten, getailleerd lijfje en rok versierd met rozetten en banden van de stof

Au Bon Marché
favoriet  1
 

Tegenwoordig bestellen steeds meer mensen hun kleding online. Maar hoe kwamen mensen in de 19de eeuw aan de mooiste en nieuwste trends? 

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Kostuum (man) bestaande uit colbert, vest en twee pantalons van crèmekleurige wollen stof met ingeweven blauwe streep

Rijksmuseum Amsterdam
favoriet  0
 
Collectie

Aan het einde van de 19de eeuw begonnen ook vrouwen te fietsen.

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 
Collectie

Vrouwenmolières, geheel bekleed met wit glacéleder. Op voorschoen geponst ornament. Vetersluiting

Amsterdam Museum
favoriet  0
 
Collectie

Tweedelige daagse roze japon van satinet. Bloezend lijfje garnering langs de hals van zwart fluweel, aan de hals afgezet met wit dons.

Tassenmuseum Hendrikje
favoriet  0
 
Collectie

Handtas, leer, met reliefprint, Duitsland

In de tweede helft van de negentiende eeuw kwam de crinoline japon tot volle bloei. De inventie van een onderrok voorzien van hoepels maakte het mogelijk om zonder het gewicht van vele extra onderrokken een steeds grotere omvang te bereiken. Op het hoogtepunt van de crinoline-mode rond 1865 konden japonnen een omtrek van meer dan drie meter bereiken.

De tournure

Langzaam werd daarna het accent steeds meer naar de achterzijde verlegd. De crinoline werd vervangen door de tournure of queue de Paris die volume aan de achterzijde gaven middels kussentjes die om de taille werden gebonden.

De man in driedelig zwart

Na 1850 kleedde de man zich in driedelig zwart met lange broek. De snit was afkomstig van de Engelse meesterkleermakers. Gekleurde kleding en kuitbroeken werden dan alleen nog door het personeel gedragen of als statie- of galakleding bij officiële gelegenheden.

Het einde van de negentiende eeuw

Het einde van de eeuw werd gekenmerkt door een vrouwensilhouet met een zeer slanke taille en volumineuze mouwen. De japonnen bestonden uit losse jakken met baleinen en rokken met sleep. Vanuit de reformbeweging werden alternatieven geboden voor deze ongezonde (het korset) en onhygiënische (zware slepende rokken) kledingstijl.

 

Beeldredactie: Anneclaire van Veelen

Auteur
Modemuze