De redingote (vrouwen)

De Britse modeterm riding coat werd eind achttiende eeuw door de Fransen verbasterd tot redingote. De ontwikkeling van dit kledingstuk is fascinerend: van een functionele rijmantel groeide het uit tot een modieuze jas voor mannen én vrouwen.

10
 
Link

Rijmantel (riding coat) | Metropolitan Museum of Art | ca. 1760 (Brits)

Link

Engelse vrouw gekleed in een olijfgroene 'redingote d'homme' | Rijksmuseum | 1786

Link

Vrouw in redingote van laken op een lijfje en rok van tafzijde | Rijksmuseum | 1786

Link

Volgens de begeleidende tekst draagt de vrouw een mannenjas: een blauwe redingote van tafzijde met drie schouderkragen en knopen van parelmoer | Rijksmuseum | 1786

Link

Vrouw gekleed in een 'demi-redingote' met paars/geel streepmotief | Rijksmuseum | 1787

Link

Portret van Madame Élisabeth de France (1764–1794). De dame draagt een redingote met gouden knopen, grote revers en een gesteven fichu | Metropolitan Museum of Art | 1787

Link

Redingote | The Los Angeles County Museum of Art | 1790

Link

Redingote van zijde afgezet met een zeer brede band van fluweel | Rijksmuseum | 1798

Rijkostuum

Link

Dame in rijkostuum (riding habit) | The Gallery of Fashion | 1801

Link

Pelisse robe van zijde en katoen | Metropolitan Museum of Art | ca. 1805 (Frans)

Link

Redingote van blauwe lakense stof met ronde, kapachtige schouderkraag | Rijksmuseum | 1806

Link

Links: Redingote van blauw laken met kraag en armsgaten van geplooid fluweel. Rechts: Redingote van merinowol, afgezet met leer | Rijksmuseum | 1808

Link

Pelisse robe van katoen | Metropolitan Museum of Art | ca. 1815-1820 (Amerikaans)

Link

Redingote van zijde | The Metropolitan Museum of Art | ca. 1818-1820 (Frans)

Link

Zijden redingote of pelisse robe met militaire invloeden | Metropolitan Museum of Art | ca. 1820 (Amerikaans)

Link

Pelisse robe van zijde, satijn en katoen | Victoria and Albert Museum | 1820 (Engels)

Link

Satijnen gewatteerde redingote of pelisse robe met kraag, pelerine, pofmouw en ceintuur met knoop- en kwastversieringen | Rijksmuseum | ca. 1820

Link

Zijden pelisse robe | Metropolitan Museum of Art | ca. 1820-1825 (Europees)

Centraal Museum
favoriet  0
 
Collectie

Damesjas uit het eerste kwart van de 19de eeuw, geïnspireerd op de Engelse riding coat voor heren, wat nog te zien is aan de militaire details.

Link

Vrouw in een rijkostuum van laken, afkomstig van de ateliers van Languillet. Het lijfje is versierd met 'olives' | Rijksmuseum | 1824

Link

Redingote of pelisse robe van blauwe zijde met schapenboutmouwen, hoge taille, kort, nauwsluitend lijfje en platte ronde kraag | Rijksmuseum | ca. 1825-1830

Link

Zijden pelisse robe | Metropolitan Museum of Art | ca. 1830 (Brits)

Link

Redingote van chantilly uit de winkels van Mister Burty en uitgevoerd op de manier van Madame Michel | Rijksmuseum | 1832

Link

Twee redingotes of pelisse robes met gepofte mouwen en sluitingen à la Brandenbourg aan de voorkant | Victoria and Albert Museum | 1836

Link

Vrouw in een gestreepte redingote van moiré met zwarte knopen en afgezet met ruches | Victoria and Albert Museum | 1860

Link

Drie vrouwen in rijkostuum | Rijksmuseum | 1863

Link

De rechterdame draagt een redingote van mosgroene 'bure saint François' versierd met fluweel | Rijksmuseum | 1884

Link

Zijden redingote ontworpen door House of Worth | Metropolitan Museum of Art | 1894 (Frans)

Link

Wollen redingote | Metropolitan Museum of Art | ca. 1900 (Amerikaans)

Link

Lange redingote van otterbont en kant ontworpen door Jeanne Paquin | Victoria and Albert Museum | 1904

Link

Drie redingotes ontworpen door Paul Poiret | Rijksmuseum | 1908

Riding Coats from Joy Sinclair on Vimeo.
Video

Jachtscene in de serie Downton Abbey waarin de personages rijmantels dragen. De scene speelt zich af in het jaar 1912.

Link

Donkerbruine jurk met daaroverheen een zwarte redingote ontworpen door Jeanne Paquin | Victoria and Albert Museum | 1912

Link

Redingote | Francis Création | 1913

Link

Dame gekleed in rijkostuum | Rijksmuseum | 1913

Link

Japon van bedrukte voile van het modehuis Redfern in de vorm van een redingote | Rijksmuseum | 1925

Link

Redingote | Musée des Arts Décoratifs | 1938

Link

Wollen redingote ontworpen door Henriette Boudreau. De snit van deze mantel is vrij sober en doet denken aan die van de redingote voor mannen | Rijksmuseum | ca. 1930-1940

Link

Redingote | Hermès | 1939

Link

Redingote | Callot Soeurs | 1945

Gemeentemuseum Den Haag
favoriet  0
 

Redingote

Link

Wollen redingote van Dior (New Look) | ca. 1947

Link

Zijden redingote van Dior (New Look) | Victoria and Albert Museum | 1947

Redingote

Link

Audrey Hepburn draagt hier een redingote met grote revers.

Link

Redingote | Carven |1952

Link

Redingote ontworpen door de Britse designer Ossie Clark | Ossie Clark | 1969

Link

Redingote van bont en zijde van Bergdorf Goodman | Metropolitan Museum of Art | ca. 1969 (Amerikaans)

Redingote

Link

Hedendaagse variant op de redingote | Gianfranco Ferré | 2006

Link

Rode redingote die geïnspireerd lijkt op de redingote die door mannen gedragen werd | Alexander McQueen | 2011

Link

Hedendaagse redingote | Peter Pilotto | 2011

Redingote

Link

Wollen redingote | Alexander McQueen | 2012

Link

Hedendaagse redingote | Peter Pilotto | 2011

Link

Hedendaagse redingote met peplum van stretchwol | Givenchy | 2015

Link

Hedendaagse redingote | Alexander McQueen | 2011

Link

Hedendaagse jas die sterk geïnspireerd is op de redingote die door mannen werd gedragen | Ralph Lauren | 2013

Link

Hedendaagse redingote | Burberry | 2015

Link

Hedendaagse jas geïnspireerd op de rijmantel | Alexander McQueen | 2011

Link

Hedendaagse jas die verwant is aan de redingote die gedragen werd door mannen | Alexander McQueen | 2010

Door de heersende Anglomanie in de tweede helft van de achttiende eeuw werd de riding coat, de rijmantel, zeer populair bij mannen en vrouwen. De Engelse mode bood meer bewegingsvrijheid dan de Franse mode en legde de nadruk op de snit en sobere kleuren. Tegen de jaren 80 van de achttiende eeuw werd de redingote door heel Europa gedragen tijdens het wandelen, het reizen, bij sociale aangelegenheden en zelfs in de kerk. De rijmantel was toen getransformeerd tot een alledaagse mantel: de redingote.

De redingote is een lange, wollen mantel met kraag en nauwsluitend lijfje. Het kledingstuk kan single of double breasted zijn en loopt bij de taille meestal wijd uit. Het was een variant op de robe à l'anglaise en werd ook wel robe redingote genoemd. De mantel werd door kleermakers op maat gemaakt naar voorbeeld van de mannenmode. Dit is te zien aan de grote revers die voorheen niet door vrouwen werden gedragen. Onder modeprenten werd de jas beschreven als ‘redingote d’homme’, of als ‘mannenjas’. Kenmerkend voor de redingote uit de achttiende eeuw is de open voorkant waardoor de onderjurk of onderrok zichtbaar werd. Bovendien was de redingote comfortabel, stevig en tegelijkertijd licht genoeg om in te wandelen. Daarnaast boden de kapachtige schouderkragen, die tot aan het begin van de negentiende eeuw voorkwamen, voldoende bescherming tegen de regen.

De negentiende eeuw

In het eerste decennium van de negentiende eeuw veranderde het uiterlijk van de redingote: de jas werd zeer getailleerd, was aan de voorkant helemaal gesloten en had geen plooien en revers meer. In de loop van de negentiende eeuw werden vele varianten populair. In Nederland waren donkerpaarse redingotes erg geliefd. Van grote invloed op de mode was het weer: het begin van de negentiende eeuw kende hoge temperaturen. Toen dit warme weer voorbij was, transformeerde de redingote tot een warm kledingstuk voor binnenshuis met pofmouwen en een zeer hoge taille: de empirelijn. Dit lijkt het begin te zijn van de samensmelting van de redingote en de pelisse robe, die vanaf het begin van de negentiende eeuw opkwam.

Verwarring

In de jaren 30 van de negentiende eeuw werden de termen pelisse robe en redingote lukraak door elkaar gebruikt. Deze willekeur is zeer verwarrend aangezien er wel duidelijke verschillen zichtbaar zijn. De redingote was geïnspireerd op de rijmantel en had een perfecte snit. Het kledingstuk was gemaakt van dikke stof en werd vooral buitenshuis gedragen. De pelisse robe was een zijden jasjurk voor binnenshuis met een zeer hoge taille. Internationale musea zoals het Metropolitan Museum of Art in New York en het Victoria and Albert Museum in Londen maken een duidelijk onderscheid en noemen jasjurken die voor buiten bestemd waren redingotes en jasjurken die voor binnen bestemd waren pelisses. Vanaf 1847 waren de twee vormen echter niet meer van elkaar te onderscheiden en werd de term pelisse (robe) nauwelijks meer gebruikt. Het is dan ook niet onbegrijpelijk dat Nederlandse musea als het Rijksmuseum, het Centraal Museum Utrecht en het Amsterdam Museum altijd van een redingote spreken.

Het einde van de redingote

In de tweede helft van de negentiende eeuw nam de populariteit van de redingote voor zowel mannen als vrouwen sterk af. In het begin van de twintigste eeuw verscheen er in de collecties van ontwerpers als Jeanne Paquin en Paul Poiret nog sporadisch een redingote. In de jaren 30 en 40 werd de term redingote door modebladen gegeven aan halflange getailleerde damesmantels, waaronder de New Look van Dior. Hoewel er nog altijd veel jassen te zien zijn die geïnspireerd lijken op de redingote, wordt de term redingote vandaag de dag vrijwel nooit meer gebruikt.

Dit onderzoek is tot stand gekomen in samenwerking met Modemuze, mode ABC en het Amsterdam Museum.

Literatuur

Brunin, L. Geschiedenis van het kostuum. Antwerpen: Standaard Uitgeverij, 1968, pp. 289, 297, 298, 316.

Cabinet des Modes ou les Modes Nouvelles, 15 Aout 1786, pl. I, A.B. Duhamel, L, Buisson, 1786.

Conrads, M. Elseviers kostuumgids: westerse kledingstijlen van de vroege middeleeuwen tot heden. Amsterdam: Elsevier, 1981, pp. 79-80.

Cunnington, C.W. Handbook of English Costume in the nineteenth century. Londen: Faber and Faber, 1970, pp. 404-405, 423, 426.

Davenport, M. The Book of Costume. New York: Crown, 1964, p. 807.

“Pelisse.” Dictionary.com. dictionary.reference.com. Web. 17 december 2015.

Hohé, M. De Ideale Man. Zwolle: WBOOKS, 2008, p. 16.

Laver, J. Costume and fashion: a concise history. Londen: Thames & Hudson, 2002, p. 174.

Magasin des Modes Nouvelles Françaises et Anglaises, 30 décembre 1786, 2e Année, cahier 5, Pl. 1.

“Redingote.” Merriam-Webster Dictionary. Springfield: Merriam-Webster, Inc., 2003. merriam-webster.com. Web. 10 december 2015.

Modemuseum Hasselt: omschrijvingen van de collectie.

“Mantel met visgraatmotief.” Rijksmuseum. hdl.handle.net/10934/RM0001.COLLECT.322370. Web. 17 december 2015.

Auteur
Joy Tengker
Student Kunstgeschiedenis en stagiair bij Modemuze